Archief boekbesprekingen 5 februari 2012

In de uitzending van 5 februari komen de volgende boeken aan de orde:

Belinda Bauer, Opgesloten
Remco Campert, Gouden dagen

Belinda Bauer, Opgesloten
Vertaald door Valérie Janssen
Oorspronkelijke titel: Darkside
Uitgeverij Bruna, Utrecht 2011
327 pagina’s
ISBN 978-90-229-9954-7
€ 19,95 (e-book: € 15,95)

Het zit Jonas Holly allemaal niet mee. We kennen hem van Rusteloos land, de vorige roman van Bauer. Zijn vrouw lijdt aan MS en gaat met de week achteruit. Zijn werk als politieman in het Engelse dorpje Shipcott stelt nauwelijks iets voor. Als er een oude, verlamde vrouw in haar bed wordt vermoord, lijkt het zijn kans eindelijk aan iets groots te kunnen gaan werken. Maar dan krijgt Jonas te maken met inspecteur Marvel en zijn assistenten, rechercheurs uit de grote stad. Marvel laat al bij de eerste ontmoeting niets over van de deskundigheid van Jonas als agent en zadelt hem op met de vernederende taak bij de deur van het huis van de vermoorde vrouw op wacht te staan.

Het is volop winter, met sneeuw en kou en spekgladde wegen. Al even glibberend en vol uitglijders voltrekt zich de speurtocht naar de moordenaar. Er zijn wat inwoners die door Marvel in de verdachtenhoek worden gedreven, maar Jonas’ kennis van zijn mededorpelingen geeft hem de zekerheid dat de inspecteur op het verkeerde spoor zit. Naast de vernederende behandeling door Marvel vindt Jonas tot overmaat van ramp ook nog enkele handgeschreven briefjes die zijn taak als beschermer van de gemeenschap beschimpen. Ze lijken afkomstig van de moordenaar, die zich op die manier laat kennen als iemand die goed zicht heeft op handel en wandel van de geplaagde dorpsagent. Het zijn overigens levenstekens van de moordenaar die in het licht van de ontknoping nogal merkwaardig zijn te noemen.

Het blijft niet bij één moord. Er vallen meer slachtoffers, stuk voor stuk hulpbehoevende oudjes – reden voor de moordenaar om Jonas nog maar eens op zijn tekortkomingen te wijzen. En van Marvel moet het onderzoek naar de dader het ook al niet hebben. Hij is nors, onmogelijk onbeleefd, onredelijk en om het beeld van de hork te completeren ook nog stevig aan de drank.

Jonas besluit zelf op onderzoek uit te gaan en zijn eigen intuïtie te volgen. Dat maakt zijn werkdagen niet alleen lang en overvol, het betekent ook dat hij nog minder tijd heeft om voor zijn zieke vrouw te zorgen. Haar naderende dood maakt hem bij tijd en wijle radeloos. Al met al brengt de hele gang van zaken hem behoorlijk uit zijn evenwicht. Hij verliest, zogezegd, af en toe de controle over zichzelf, waarbij het zelfs voorkomt dat hij een van zijn dorpsgenoten neerslaat. Niet zomaar een man uit het dorp, maar een oude jeugdvriend waarmee, zo blijkt, het jaren geleden al tot een breuk is gekomen. Bij alles wat Jonas troebleert, is er ook nog eens sprake van een geheim dat van deze vriendschap is overgebleve. Een geheim dat Jonas als een loden last met zich meedraagt.

In haar hoofdstuktitels telt de schrijfster af naar de ontknoping. Een ontknoping die even onverwacht als merkwaardig kan worden genoemd. Ik vraag mij af of er – als je eenmaal weet wie de moordenaar is –niet al te veel hiaten en raadsels overblijven om het verhaal zijn eigen logica te laten bevestigen. In elk geval laat de dader ons al tijdens het verhaal – de auteur geeft hem af en toe een alinea – weten dat hij kwaad is. Als Jonas zijn berichtjes had begrepen, zou hij zijn werk hebben gedaan. Hij snapt dan ook niet waarom Jonas het zo gecompliceerd maakt. Met haar ontknoping maakt de schrijfster het geheel met terugwerkende kracht ingewikkeld, maar, toegegeven: niets is onmogelijk. En, eveneens toegegeven, ondertussen heeft Belinda Bauer je stevig bij de kraag en ga je in al je nieuwsgierigheid maar al te graag mee in de vaart van haar verhaal.

Rien Broere

Remco Campert, Gouden dagen
Uitgeverij De Bezige Bij, Amsterdam
ISBN 978 90 234 6342 9
112 pagina’s
€ 10,-

Remco Campert is de schrijver van lichtvoetig proza. Dat is in de Nederlandse literatuur, waar het doorgaans regent of gaat regenen, geen kleinigheid.  In vrijwel alle romans, verhalen en gedichten die hij sinds 1950 publiceerde – en dat zijn ruim 140 publicaties – slaat hij die lichte toon aan. Het zou de moeite waard zijn eens uit te zoeken waar hem dat nou precies in zit.

Dat zou bijvoorbeeld kunnen aan de hand van Gouden dagen, een kleine roman uit 1990 en onlangs opnieuw uitgegeven, waarin een naamloze memoireschrijver terugkijkt op zijn leven, dat hij een gelukkig leven noemt, waaraan hij toevoegt dat weinig mensen hem zullen geloven ‘als je het leven ervaart als een staat van gedurig geluk’. 

Aanvankelijk wilde de verteller in Gouden dagen mooi chronologisch verslag doen van de gebeurtenissen maar algauw bleek dat de herinneringen weigerden ‘zich in het gareel van de tijd te voegen’. Ook was het al snel duidelijk dat hij het niet zo nauw nam met de werkelijkheid door bijvoorbeeld te vertellen dat hij in een landhuis op de Geeluwe verbleef, of dat hij z’n ouders en Monique, hun dochter en daarmee zijn zus, voor het eerst ontmoette tijdens een ochtendwandeling in Parijs. Ze keken elkaar in de ogen, omhelsden elkaar, waren vervuld van geluk. Z’n moeder wist dat het die dag zou gebeuren.

Zo vanzelf als z’n ouders zijn leven binnenstapten, zo gemakkelijk stapten ze er ook weer uit. Ze woonden inmiddels in villa Eb en vloed in Den Haag. Zonder de gebruikelijke voorbereidingen op een lange reis, kondigden z’n ouders aan te vertrekken en niet meer terug te zullen komen. Ze losten op in de nacht.

In de tussentijd haalt de schrijver  herinneringen op aan bijvoorbeeld een expeditie naar de binnenlanden van Afrika, naar de Toeboeloes, een volk dat de hellingen van de berg Oeloemba bewoonde.  Men had er een eigenaardige manier van begroeten, sloeg elkaar namelijk ter kennismaking hartelijk tegen de vlakte en riep er ‘Most welcome gofferdom’ bij.  Dit soort hilariteiten horen evenzeer bij Campert als de vluchtige werkelijkheid en fijne stilering.

Het ligt echter in de aard van al of niet gelukzalige herinneringen dat ze voorbij gaan en daarin zit een melancholie die ook bij Campert past. Troostend is het dan weer dat in het nawoord zich een nieuwe herinnering aandient, namelijk die aan de ontmoeting van Monique en de schrijver met hun nieuwe zoon in een theater in New York. 
 
Maarten van Boxtel