Maarten ’t Hart, Dienstreizen van een thuisblijver
Uitgeverij De Arbeiderspers, Amsterdam 2011
319 pagina’s
ISBN 978-90-295-7358
€ 19,95 e-book € 15,95

Het waren aangename en ontspannen uren die ik doorbracht met Dienstreizen van een thuisblijver, het nieuwste boek van Maarten ’t Hart, verschenen in de reeks privé-domein. Het bevat achttien persoonlijke verhalen, en zou kunnen worden gezien als een vervolg op zijn biografie Het roer kan nog zesmaal om. ’t Hart neemt geen blad voor de mond. Soms is hij prettig ongenuanceerd in zijn commentaar, regelmatig heerlijk vilein in zijn kritiek, vaak ontwapenend en openhartig, maar altijd getuigend van relativerende zelfspot.

De verhalen hebben als leidmotief de reizen die de auteur als bekend en gevierd schrijver moet maken om elders handtekeningen in zijn boeken te zetten, lezingen te geven en bewonderaars te woord te staan. Reizen die hij maakt tegen zijn zin – liever is hij thuis, genietend van het schrijven of het luisteren naar klassieke muziek, dan wel wandelend in de vrije natuur. Zijn ‘dienstreizen’ brengen hem in contact met collega schrijvers, en die komen er vaak niet al te best vanaf. Maar ja, hoe kan het ook anders, als je vindt dat er ‘geen akeliger jungle dan de wereld der letteren’ bestaat, en dat ‘schrijvers ronduit verschrikkelijk zijn, die hebben langere tenen dan enig ander slag mensen’.

Het zijn vrolijke verslagen van zijn wederwaardigheden als hij naar Zweden, Duitsland, Hongarije of Deventer afreist. Het mag dan zijn dat ‘t Hart collega’s niet spaart, ook over zichzelf is hij openhartig. En dan blijkt het dubbele van zijn hang naar eenzelvig leven. Echt contact kan hij pas met iemand hebben als hij die persoon aardig vindt, waarbij natuurlijk evengoed meespeelt dat hij aardig gevonden wil worden. Een sluimerend verlangen naar aandacht, waarbij hij zich tegen afwijzing wapent door zelf voor een zekere mate van isolement te kiezen.

Een mooi voorbeeld hiervan is de reis die hij met Mulisch, Möring, Van Dis, Palmen en anderen maakt naar Göteborg. Mulisch mokt, en Palmen betitelt hij als Peutertje Palmen die ‘als een baviaantje’ in haar mannelijke collega auteurs omhoog klimt. Maar de vrouw waar hij wel graag en ernstig van gedachten zou willen wisselen – Anna Enquist, aangeduid als De Schrijfster – blijkt onbereikbaar. Er rest hem niets anders dan een eenzame zwerftocht door de straten van de stad.

In het spoor van zijn kwalificaties van het wereldje der letteren geeft ’t Hart zijn ongenadige oordeel over een rits van maatschappelijke en culturele verschijnselen. Uiteraard ontbreekt religie in die rij niet. Evangelische christenen die ervan overtuigd zijn dat ons dierenrijk afstamt van de beestenboel die dooit door Noach is ingescheept, noemt hij ‘de missing link tussen mens en aap, of misschien eerder nog als de missing link tussen rund en ezel’ – dat laatste omdat hij apen als intelligenter inschat dan dit soort gelovigen.

Serieus wordt ’t Hart als hij zijn bemoeienis met de zaak van Lucia de B. beschrijft. Van het begin af aan had ’t Hart zijn twijfels over de manier waarop de rechtszaak werd gevoerd, de flinterdunne bewijzen die werden aangedragen, of zelfs het volledig ontbreken daarvan. De schrijver voelt zich geroepen zich te laten horen en te laten lezen. Hij committeert zich aan de groep die gelooft in Lucia’s onschuld en draaft op in tv-programma’s en plaatst opiniërende stukken in kranten. Om het met grote woorden te zeggen: hij verloochent zijn eenzelvige zelf voor de goede zaak.

Uit de psychologie is bekend dat mensen elkaar sneller aardig vinden als ze een gezamenlijk onderwerp hebben waarop ze kunnen afgeven.  Dienstreizen van een thuisblijver bevat veel herkenbare zaken om tegen of over tekeer te gaan en is dan ook een boek om van te genieten.
En passant slaagt Maarten ’t Hart erin het beeld dat hij van zichzelf schept te cultiveren: de humoristische mopperaar, het buitenbeentje, de man die graag met rust gelaten wil worden – waarmee hij zich verzekert van onze welwillende aandacht en bewonderende warmte.

Rien Broere



 

Terug

T-Hdesign | Copyright Rien Broere All rights reserved. Home - Contact