Erwin Mortier, Gestameld liedboek. Moedergetijden.
Uitgeverij De Bezige Bij, Amsterdam, 2011
191 pagina’s
ISBN 978-90-234-6409-9
€ 17,90

Het boek dat de Vlaamse auteur Erwin Mortier over z’n dementerende moeder schreef, is inderdaad een liedboek maar bepaald geen Gestameld liedboek, zoals hij het genoemd heeft. Opnieuw blijkt hij de beste stilist die we op het ogenblik hebben.  Het aftakelingsproces van z’n moeder dwingt hem in de rol van kroniekschrijver die z’n woorden goed moet kiezen om recht te doen aan het leed van de ooit zo krachtige vrouw die z’n moeder was. 

Dat moet niet gemakkelijk geweest zijn.  Er is immers een verhaal dat verteld moet worden over een vrouw die in de bloei van haar leven het middelpunt van man en vijf kinderen was, die bij het naderen van de winter in zichzelf keerde en er hele dagen tussenuit trok om lange wandelingen door de velden te maken, of - als het lang genoeg vroor - een afgelegen bevroren baai opzocht om in haar eentje haar rondjes te schaatsen.

Mortier tekent de eerste signalen van haar verval op maar vraagt zich meteen af of bijvoorbeeld het moment dat ze niet op het woord boek kon komen wel een eerste signaal was.  Misschien begon haar geestelijk verval wel toen ze tien jaar geleden geopereerd moest worden om een dreigende incontinentie te voorkomen. Ze was toen 55. 

Hij is ooggetuige van het verval van z’n moeder en schrijft z’n indrukken op in korte, schrijnende notities, in Moedergetijden, zoals hij ze in de ondertitel genoemd heeft. Ze zijn over 190 bladzijden verdeeld. Soms volstaat één zin omdat het genoeg is te zeggen dat z’n moeder als de schaduw van zijn vader geworden is. Vaker zijn het heel mooie miniatuurtjes van een vrouw die een pop van blauw dooraderd porselein geworden is, bij wie de winter de vingers verboog tot kleine koude klauwtjes terwijl haar tenen kromden tegen de voetzolen aan. Zo begint haar trage verdorring, vertelt hij, terwijl ze samentrekt rond zichzelf onder de steeds dikkere truien en mantels en hij voegt eraan toe dat ze een levensgroot verdwijnpunt geworden is.

Hoeveel woorden zijn er nodig om het verlies van woorden duidelijk te maken.  Oneindig veel waarschijnlijk, als het aan Mortier zou liggen, maar hij heeft zichzelf in toom gehouden omdat het buiten het verlies van taal ook om het verlies van een moeder gaat. Dit spanningsveld levert indringende passages op over een vrouw die zoekt naar woorden maar niet verder meer komt dan een warrig verhaal over kliekjes of klokjes in het gras en dat weer verbindt met dingen op poten, die leggen of kraaien. Hij geeft haar de woorden die nodig zijn om te bestaan als hij zich afvraagt of het de wind is of haar gedachten die zo hard waaien? Het is een liefdevolle geschenk geworden, dit gestamelde getijdenboek, van een zoon voor zijn vertrekkende moeder.
 
Maarten van Boxtel


 

Terug

T-Hdesign | Copyright Rien Broere All rights reserved. Home - Contact