Ton Anbeek, Vast
Uitgeverij Podium, Amsterdam 2009
251 pagina’s
ISBN 978-90-575-9199-0
€ 18,50

Ton Anbeek zal altijd wel herinnerd blijven worden als de hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde die het leven van alledag in de literatuur miste.

Dan moet het toch wel mooi zijn om na je emeritaat een roman te schrijven die zich afspeelt in een gesloten inrichting waar het straatrumoer dagelijks in al z’n glorie te zien is. Om zich voor te bereiden op de roman Vast -  z’n vierde inmiddels - liep Anbeek mee met twaalf jongens en twee groepsleiders die elkaar nogal eens voor de voeten lopen en hun ditjes en datjes niet altijd beschaafd, kalm, beheerst of hoe dan ook oplossen.

Hij legde het perspectief bij Ronald, een jongen van voor in de twintig die opgepakt is wegens geweldpleging. Het is een beschouwelijke jongen die de spanning, de verwarring, de vijandschap, het uitzichtloze, het risico van vriendschap in zo’n inrichting dagelijks ervaart maar er ook naar kan kijken en – mooier nog – erover kan praten. Ronald is bepaald geen domkop, hij voelt heel goed aan dat ze er met z’n allen niet voor niets zitten, dat ze er zelf niets mee opschieten en de samenleving ook niet. Maar ja, een alternatief is er niet hè en ja, de samenleving moet toch wat met dit soort losgeslagen mens.   

Je kunt merken dat Anbeek goed kan kijken en luisteren. Je kunt ook merken dat dit niet de eerste keer is dat hij participeert, observeert, opschrijft, selecteert en opnieuw opschrijft. Je zou het een vorm van kwalitatief onderzoek kunnen noemen, een casestudy met als belangrijke vraag hoe het leven in een gesloten inrichting verloopt.

Een kolfje naar de hand van wetenschapper Ton Anbeek die nu eens niet ingreep, geen verbeterplannen voorstelde, geen adviezen uitbracht. Hij schreef op wat hij zag, en wel zodanig dat de lezer zich bijna opgenomen voelt in deze inrichting. Daarmee is het hem gelukt om een waardig opvolger te schrijven van Jan Rap en z’n maat, de zeer succesvolle roman uit 1977 van Yvonne Keuls.

Zijn boek vindt z’n weg vast ook wel naar de lezers en verdient zeker een plaats op literatuurlijsten van middelbare scholieren, al was het alleen al om te laten zien dat de straat in Nederlandse boeken de macht aan het grijpen is. 

Ik zou trouwens persoonlijk graag willen weten hoe Joop de Dope het woord Rubbertrut uit zou spreken.

Maarten van Boxtel



 

Terug

T-Hdesign | Copyright Rien Broere All rights reserved. Home - Contact